|
Veel gestelde vragen
Hier vindt u de antwoorden op veel gestelde vragen over ICT in de zorg. De antwoorden op vragen over specifieke thema’s vindt u in het rechtermenu onder ‘meer informatie’.
Waarom ICT in de zorg?
ICT is niet meer weg te denken uit de Nederlandse gezondheidszorg. De gezondheidszorg blijft mensenwerk, maar met behulp van computers en automatisering kan de informatievoorziening voor en rondom de patiënt aanzienlijk worden verbeterd.
Met behulp van ICT – Informatie en Communicatie Technologie - is cruciale informatie over de patiënt voor zorgverleners beter toegankelijk.
Gegevens kunnen dag en nacht worden opgevraagd en zijn snel beschikbaar, zodat:
- fouten kunnen worden voorkomen,
- veel invoeringshandelingen overbodig worden, en
- zorgverleners in geval van nood en calamiteit sneller kunnen ingrijpen.
De kwaliteit van zorg kan daardoor toenemen en er zijn forse kostenbesparingen mogelijk.
Wat is het landelijk elektronisch patiëntendossier (EPD)?
Het begrip landelijk elektronisch patiëntendossier (EPD) wekt het idee dat alle gegevens van een patiënt op een centrale plek bewaard worden. Het gaat echter om een virtueel dossier, waarbij centraal alleen verwijzingen naar medische gegevens worden opgeslagen en niet de medische gegevens zelf. Als er voor een patiënt medische gegevens worden opgevraagd wordt uit alle systemen die (onderdelen van ) medische gegevens bevatten de voor de vragende zorgverlener benodigde gegevens opgevraagd. Zo blijft iedere zorgverlener verantwoordelijk voor de eigen dossiervorming.
Voor de toegang tot het virtuele elektronisch patiëntendossier (EPD) heeft een zorgverlener een elektronisch authenticatiemiddel nodig. Hiertoe is de UZI-pas beschikbaar gekomen, dat in de nabije toekomst ook het plaatsen van een elektronische handtekening mogelijk zal maken. Iedere zorgverlener met een UZI-pas kan via het landelijk schakelpunt (LSP) belangrijke gegevens opvragen uit de dossiers van andere zorgverleners over zijn patiënten. De zorgverlener krijgt de verzamelde gegevens vervolgens te zien op het scherm van zijn computer.
Op dit moment is elektronische uitwisseling van medicatiegegevens inclusief co-morbiditeiten en overgevoeligheden en huisartswaarneemgegevens mogelijk geworden.
De realisatie van andere toepassingen zijn reeds in gang gezet. Een overzicht van alle projecten vindt u in het linkermenu onder ‘Toepassingen’.
Hoe ver staat het met de invoering van de eerste toepassingen?
Sinds begin 2007 worden op veel plaatsen in Nederland de eerste toepassingen van het EPD gerealiseerd: uitwisseling van medicatiegegevens inclusief co-morbiditeiten en overgevoeligheden en huisartswaarneemgegevens. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met het ministerie van VWS.
ICT-leveranciers hebben de werking van deze toepassingen in de praktijk getest en inmiddels in productie genomen. Zorgprofessionals waren en zijn betrokken om de toepassingen vanuit gebruikersoogpunt te blijven toetsen.
Leveranciers die het kwalificatietraject met succes hebben doorlopen, ontvangen van Nictiz een zogeheten XIS-typekwalificatie. Deze kwalificatie vormt een onderdeel van de eisen voor een Goed Beheerd Zorgsysteem (GBZ) waaraan zorgaanbieders moeten voldoen om te kunnen aansluiten op het landelijk schakelpunt. Onder ‘Meer informatie’ vindt u een overzicht van alle leveranciers met een XIS-typekwalificatie. Het blijft niet bij een eenmalige kwalificatie. De kwaliteit van de communicatie wordt voortdurend gemonitord, waarna de kwalificatie-eisen worden bijgesteld zodat de gegevensuitwisseling zo betrouwbaar en volledig mogelijk is.
Een groot voordeel van de manier waarop de landelijke infrastructuur is ontwikkeld, is dat ook nieuwe toepassingen op de infrastructuur kunnen worden aangesloten, zoals de elektronische gegevensuitwisseling voor de acute zorg en voor de diabeteszorg. De voorbereidingen voor realisatie van deze en andere toepassingen zijn reeds in gang gezet. Een overzicht van alle projecten vindt u in het linkermenu onder ‘Toepassingen’.
Aan welke eisen moet mijn zorginformatiesysteem voldoen?
Uw systeem moet voldoen aan de eisen die zijn vastgesteld in het programma van eisen voor een Goed Beheerd Zorgsysteem (GBZ). Het document is vooral bedoeld voor leveranciers die de aanpassingen in de systemen zullen doorvoeren. Het is onder meer van belang dat de computersystemen en netwerken goed beveiligd zijn, ongewenste toegang van buitenaf wordt voorkomen, de gegevens die worden uitgewisseld juist en actueel zijn, de gegevens tijdig beschikbaar zijn en het beheer goed geregeld is.
Op de site www.infoEPD.nl zijn GBZ-vragenlijsten beschikbaar om voor uw situatie te checken in hoeverre u voldoet of gaat voldoen aan de aansluitvoorwaarden op het landelijk schakelpunt.
Wat gebeurt er met de gegevens die over de patiënt op papier staan?
De bedoeling van het elektronisch patiëntendossier is dat gegevens zo veel mogelijk elektronisch beschikbaar zijn. Gegevens die nu op papier staan blijven bewaard, tenzij de gegevens op een verantwoorde wijze alleen in de computer opgeslagen worden. In de praktijk is het vaak nog zo dat gegevens zowel op papier als elektronisch bewaard worden.
Papier of elektronisch maakt juridisch in beginsel geen verschil. Lid 1 van artikel 454, boek 7, Burgerlijk Wetboek (artikel 454 WGBO) gaat over de dossierplicht van de zorgverlener. Wat precies onder het dossier moet worden verstaan, wat voor vorm het moet hebben (elektronisch, papier,of een combinatie...) en welke gegevens het dossier moet bevatten, staat niet in de wet en de bijbehorende parlementaire geschiedenis.
Een aandachtspunt is wel dat elektronische handtekeningen pas dezelfde juridische waarde als een handgeschreven handtekening hebben indien voldaan is aan de eisen die in de Wet elektronische handtekeningen worden gesteld. De UZI-pas, het digitale paspoort voor zorgverleners, voldoet daar aan.
Daar waar handtekeningen in het geding zijn, raden wij zorgverleners aan om, bij verder volledige digitalisering, in een aparte klapper de handgeschreven handtekeningen te bewaren totdat hun systeem over elektronische handtekeningen beschikt.
Hoe veilig is het elektronisch patiëntendossier?
Er bestaat angst dat elektronische dossiers gemakkelijker te kraken en in te zien zijn door onbevoegden. Om dit te voorkomen worden hoge eisen gesteld aan de beveiliging. Deze eisen zijn landelijk vastgelegd in de eisen voor een ‘Goed Beheerd Zorgsysteem’. Dit programma van eisen vindt u in het linkermenu onder ‘Systeem en netwerk’.
In de eerste plaats moet de zorgverlener zich kunnen identificeren met een UZI-pas, een soort paspoort voor zorgverleners en zijn/haar medewerkers. Maar ook de computers van zorgverleners, de computersystemen van de hele instelling en het stelsel van landelijke voorzieningen dienen aan veiligheidseisen te voldoen.
Voldoet een zorgverlener of instelling niet aan de eisen voor een goed beheerd zorgsysteem, dan kan deze niet aansluiten op de landelijke infrastructuur. Landelijke elektronische uitwisseling van medische gegevens is dan niet mogelijk. Op deze manier wordt voorkomen dat informatie gemakkelijk te kraken is. Ook kunnen onbevoegden zo geen toegang tot en inzicht in het dossier krijgen.
Bovendien wordt permanent vastgelegd wie de gegevens inziet (logging). Op deze manier is controle door oa. de toezichthouder en de patiënt achteraf mogelijk.
Wie bepaalt wie er in het EPD mag kijken?
Dit wordt door de huidige wet- en regelgeving bepaald, zoals de Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP) en de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO). Concreet betekent dit dat toegang tot patiëntgegevens alleen mag als dat noodzakelijk is voor de behandeling van de patiënt.
Er wordt voor ieder onderdeel van het elektronisch patiëntendossier (EPD) een zogenaamde autorisatierichtlijn opgesteld. Hierin wordt vastgelegd wie er toegang tot het dossier heeft en wat de patiëntenrechten zijn. Voor het waarneemdossier huisartsen en het landelijk elektronisch medicatiedossier zijn deze al beschikbaar.
De patiënt heeft het recht om bezwaar te maken tegen elektronische uitwisseling van zijn gegevens tussen zorgverleners. Een patiënt kan aan zijn zorgverlener vragen gegevens geheim te houden voor alle andere zorgverleners.
Het is nog niet altijd en overal mogelijk een persoon in het bijzonder of een hele beroepsgroep uit te sluiten van elektronische inzage. Afhankelijk van de vraag kan een zorginstelling dit mogelijk regelen. Ook landelijk wordt er aan gewerkt om het uitsluiten van een persoon of een hele beroepsgroep mogelijk te maken.
Er komt een landelijk punt waar de patiënt kan melden dat alle gegevens geblokkeerd moeten worden. Op www.infoEPD.nl is een bezwaarprocedure beschikbaar gekomen voor patiënten.
Hoe kan een patiënt zelf in zijn dossier kijken? Waar kan hij dat doen?
In eerste instantie door het opvragen van een papieren uitdraai of het inzien van het dossier tijdens een consult bij de zorgverlener.
Pas als de benodigde beveiligingsmaatregelen klaar zijn, kunnen patiënten hun dossier ook inzien via hun eigen computer, een computer in de wachtkamer van de zorgverlener of op andere locaties via het internet. Een patiënt moet hiervoor inloggen op een manier waarvan zeker is dat hij is wie hij zegt te zijn. Naar verwachting kan dit in de nabije toekomst met DigiD.
Mag de zorgverzekeraar ook in het EPD kijken?
De zorgverzekeraar mag niet rechtstreeks in het medisch dossier kijken. De zorgverzekeraar ontvangt wel informatie voor het betalen van de rekeningen. Om te kunnen bepalen of zij de rekening moeten vergoeden en wat zij moeten vergoeden, voeren verzekeraars controles uit. Soms mogen verzekeraars daarvoor extra gegevens opvragen bij de zorgverlener. Als zorgverzekeraars de gegevens voor andere doelen gebruiken, zijn ze strafbaar.
Waar kan de patiënt terecht als hij klachten heeft?
Als een patiënt een klacht heeft kan hij aankloppen bij officiële instanties, waaronder de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ), het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) of de (tucht)rechter. Het Informatie en Klachtenbureau Gezondheidszorg (IKG, www.klachtenopvangzorg.nl ) kan helpen bij het aankaarten van klachten.
Welke wetten en regels zijn van toepassing bij ICT in de zorg?
Van de aankomende en bestaande wet- en regelgeving is een selectie gemaakt die relevant is voor ICT-toepassingen in de zorg, in het bijzonder voor de eerste zorgtoepassingen van het landelijk elektronisch patiëntendossier.
Het gaat om:
• de Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO)
• de Wet bescherming persoonsgegevens (WBP)
• de Wet gebruik burgerservicenummer (BSN) in de zorg
Andere wet- en regelgeving en de meest actuele stand van zaken ten aanzien van de hier genoemde wet- en regelgeving is te raadplegen via www.overheid.nl
Waar kan ik terecht voor meer informatie over ICT in de zorg?
Dat is afhankelijk van het specifieke onderwerp waarover u meer informatie wenst:
• Elektronische uitwisseling van medicatiegegevens en huisartswaarneemgegevens: www.infoEPD.nl
• Doorontwikkeling elektronisch patiëntendossier, zorg-ICT en innovatie: www.nictiz.nl, info@nictiz.nl en www.zorgicteninnovatie.nl
• Specificaties en eisen zorginformatiesystemen: www.infoEPD.nl en servicedesk@infoepd.nl
• De Sectorale Berichten Voorziening in de Zorg (SBV-Z), Register en gebruik unieke zorgverleneridentificatie (UZI), UZI-passen en paslezers: www.infoEPD.nl
• Weet u niet goed tot welke organisatie u zich dient te richten voor een bepaalde vraag? Bel dan met 0900 – 232 43 42 (1 cent per minuut).
|
