Veelgestelde vragen

SNOMED vergemakkelijkt de digitale communicatie tussen zorgprofessionals en -systemen. Wat is SNOMED precies en wat kunt u ermee doen? Hieronder de antwoorden op de veelgestelde vragen over SNOMED.

Onder welke categorie valt uw vraag?

Algemeen

Beheer

Zorginhoudelijk

Zorgverlener / gebruiker

Technisch

LIR

Meer informatie over het implementeren van SNOMED vindt u ook via dit discussieforum.

 

Algemeen

Wat is SNOMED?

SNOMED is hét internationale medische terminologiestelsel van en voor zorgprofessionals. Het bevat ca. 370.000 medische begrippen en hun synoniemen. 265.000 termen daarvan zijn in het Nederlands beschikbaar en daarmee zijn alle voor Nederland relevante SNOMED-termen vertaald.

SNOMED kun je zien als een woordenboek met extra’s. Elke term heeft een unieke code en daarbij hebben veel termen onderlinge relaties. SNOMED is belangrijk voor Eenheid van Taal in de zorg en maakt het mogelijk zorginformatie eenduidig vast te leggen en uit te wisselen of te hergebruiken. Zodat zorgprofessional, patiënt en computer elkaar begrijpen.

De SNOMED-termen kunnen in de directe patiëntenzorg worden toegepast voor het vastleggen van klachten, symptomen, omstandigheden, ziekteprocessen, interventies, diagnoses, resultaten en besluitvorming. Zorginformatie die eenduidig in een elektronisch patiëntdossier wordt vastgelegd en onder de motorkap is gekoppeld aan SNOMED, is uitermate geschikt voor overdracht en hergebruik.

Doordat in SNOMED veel termen onderling zijn gerelateerd, leent SNOMED zich ook voor innovatieve producten zoals beslissingsondersteuning en kunstmatige intelligentie. Met SNOMED verbinden en innoveren we de zorg.

Waar staat de CT voor in SNOMED CT?
CT staat voor Clinical Terms (klinische termen). Omdat SNOMED tegenwoordig ook veel verpleegkundige en patiëntvriendelijke termen bevat, gebruiken we de toevoeging CT steeds minder.

Waarom is SNOMED nodig?
SNOMED is nodig om medische informatie eenduidig en eenmalig te kunnen vastleggen en te kunnen hergebruiken, voor bijvoorbeeld overdrachten en analyses. SNOMED is een middel om tot Eenheid van Taal te komen. Eenheid van taal zorgt weer voor betere informatie.

Beheer

Wie is verantwoordelijk voor SNOMED?
In Nederland is het SNOMED National Release Center (NRC) verantwoordelijk voor SNOMED. Het NRC is bij het Terminologiecentrum van Nictiz ondergebracht. SNOMED International is de eigenaar van SNOMED. Dit is een lidstatenorganisatie waarvan Nederland een van de oprichters is. Op dit moment zijn 40 landen lid.

Wie bepaalt welke termen in SNOMED komen?
SNOMED bevat de vaktaal van de zorgverleners uit alle zorgdomeinen. De zorgverleners bepalen welke termen in SNOMED komen. Als zij een aanvraag doen om een wijziging door te voeren in SNOMED, worden deze wijzigingen door terminologie-experts bij Nictiz in het SNOMED National Release Center verwerkt. Het komt daarbij geregeld voor dat de door Nederlandse zorgverleners aangedragen vaktaal, wordt verwerkt in de internationale versie. Op deze manier werken de lidstaten constant aan verbetering en verdieping van SNOMED.

In welke talen is SNOMED beschikbaar?
SNOMED is standaard in het Engels en in het Spaans beschikbaar. Een groot aantal landen is bezig om SNOMED te vertalen naar hun eigen taal. De voor Nederland relevante termen zijn beschikbaar in het Nederlands.

Welke cursussen of trainingen biedt Nictiz aan om bekend te raken met SNOMED?

Nictiz biedt gratis online cursussen en trainingsmateriaal om bekend te raken met SNOMED. Bekijk hier een overzicht van de online cursussen van SNOMED International die je ook kunt volgen.

Daarnaast organiseert Nictiz introductiecursussen voor iedereen die meer over SNOMED te weten wil komen, in de context van Eenheid van Taal. Ook organiseert Nictiz workshops speciaal voor ontwikkelaars om in één dagdeel bekend te worden met de verschillende manieren waarop SNOMED in software kan worden geïmplementeerd, voor uiteenlopende toepassingen. Tot slot zijn er ook nog diverse webinars over use cases van SNOMED en instructievideo’s voor verschillende toepassingen van SNOMED. Bekijk hier het gehele aanbod.

Zorginhoudelijk

Wat hebben zorginstellingen aan SNOMED?
Als zorgverleners bij hun verslaglegging gebruikmaken van SNOMED levert dat waarde(n)volle en dus herbruikbare data op. Allereerst voor overdrachten. Maar de op SNOMED gebaseerde data zijn ook te gebruiken om kwaliteitsindicatoren en -registers te vullen en data die nodig zijn voor verplichte statistieken, zoals de ICD-10 en LBZ (landelijke basisregistratie ziekenhuiszorg).

 

Zorgverlener / gebruiker

Wat hebben zorginstellingen aan SNOMED?
SNOMED draagt bij aan Eenheid van Taal. Door onder de motorkap van het elektronisch patiëntendossier SNOMED te implementeren, levert de verslaglegging van zorgverleners waardevolle informatie op. Allereerst voor overdrachten. Daarnaast kan de op SNOMED gebaseerde data ook worden hergebruikt voor kwaliteitsverantwoording, denk hierbij aan het aanleveren aan kwaliteitsregistraties ten behoeve van de kwaliteitsindicatoren en data die nodig zijn voor verplichte statistieken, zoals de ICD-10 (International Classification of Diseases) en LBZ (Landelijke Basisregistratie Ziekenhuiszorg). Tot slot maakt SNOMED bovendien hergebruik van gegevens mogelijk. Dit scheelt tijd in het overnemen van data, voor diverse doeleinden en opent mogelijkheden voor wat betreft onderzoek en innovatie.

Wat heeft de zorgverlener aan SNOMED?
Zorgverleners kunnen door SNOMED gestructureerde medische informatie vastleggen in de eigen vaktaal, op het gewenste detailniveau. Eenmaal vastgelegd met SNOMED, zijn de gegevens te gebruiken bij een overdracht binnen de eigen (zorg)instelling en tussen andere (zorg)instellingen. Denk hierbij aan een verwijzing naar de derde lijn. Ook is de op SNOMED gebaseerde data te gebruiken om patiëntportalen te vullen. Met medische en patiëntvriendelijke termen. Daarbij maken de met SNOMED vastgelegde gegevens de introductie van data-gedreven innovaties succesvoller, zoals beslissingsondersteuning en kunstmatige intelligentie.

Wat merkt de zorgverlener van SNOMED?
Een zorgverlener merkt er vrij weinig van dat achter de schermen SNOMED wordt gebruikt. Neem bijvoorbeeld de lijst met diagnoses, die zal immers niet veranderen. Dat zal in de ziekenhuis de lijst van de DHD diagnosethesaurus zijn. Op de achtergrond zijn diagnoses uit die diagnosethesaurus echter gekoppeld aan een SNOMED-code. Het is dan mogelijk om bijvoorbeeld pneumonie in het patiëntportaal te tonen als longontsteking. Bij klinisch onderzoek is het dan ook vrij simpel om een cohort van patiënten te selecteren die een vorm van pneumonie hebben gehad.

Wat is ervoor nodig om goed met SNOMED te kunnen werken?
Dat hangt sterk van het doel af:

  • Het vastleggen van medische informatie. Hiervoor is het belangrijk dat een EPD/ECF/PGO-leverancier SNOMED goed in het systeem heeft geïmplementeerd en daar met een slimme gebruikersinterface gebruik van maakt.
  • Het hergebruiken van informatie en analyses doen. Als gezondheidsgegevens zijn vastgelegd met SNOMED, dan zijn diverse tools te gebruiken om die data te analyseren.

Kan ik SNOMED zelf vertalen?
Het is niet toegestaan om SNOMED zelf te vertalen. Het NRC is verantwoordelijk voor SNOMED in Nederland en neemt de leiding in de vertalingen. Op dit moment zijn de relevante termen vertaald. Het NRC raadt het dan ook sterk af zelf termen te vertalen. Enerzijds omdat dit tegen de regels van SNOMED International is en anderzijds omdat vertaalfouten tot serieuze problemen in het medisch terminologiestelsel kunnen leiden. Wel kunnen suggesties worden gedaan voor het toevoegen van synoniemen aan bestaande vertalingen. Dit kan door te mailen naar info@snomed.nl

Wat heeft de patiënt aan SNOMED?
De zorg wordt steeds meer in een netwerk georganiseerd. Ook patiënten worden betrokken bij netwerkzorg. Bijvoorbeeld via de Persoonlijke Gezondheids Omgevingen (PGO’s), MedMij of via patiëntportalen vanuit het ziekenhuis. Het is van belang dat de patiënt de informatie begrijpt die in zijn dossier staat. Om ervoor te zorgen dat zorgverleners in hun eigen medische taal kunnen blijven werken en patiënten deze informatie kunnen begrijpen, worden medische termen gekoppeld aan patiëntvriendelijke versies. Zo kunnen patiënten direct begrijpen wat zorgverleners in hun dossier vastleggen. Zonder dat de zorgprofessional extra gegevens hoeft vast te leggen.

Technisch

Welke mappings zijn beschikbaar voor Nederland?
Diagnosethesaurus, NHG-tabellen, DSM-V, LOINC, ICD-10, ICD-O.

Hoe importeer ik een mapping uit SNOMED?
SNOMED maakt onderscheid tussen verschillende soorten mappings: equivalente, complexe en uitgebreide mappings. Het verschil tussen deze soorten mappings, waar je ze kunt vinden en hoe je deze mappings kunt importeren vanuit de Release Files kun je lezen op deze pagina.

Wat kost SNOMED?
Omdat Nederland lid is van SNOMED International is een SNOMED-licentie gratis.

Nationale Terminologieserver

De meest eenvoudige manier om de nieuwste versie van SNOMED te verkrijgen is via de Nationale Terminologieserver van Nictiz. Dit is een FHIR R4-compatibele server en is voor licentiehouders zonder meerkosten toegankelijk. Dit is de snelste manier om de meerwaarde van vertalingen, referentiesets en conceptdefinities te kunnen benutten. Deze server ontsluit tevens de polyhiërarchie van SNOMED en heeft ondersteuning voor postcoördinatie, ECL-query’s en meer. Meer informatie over deze dienst kun je op deze pagina vinden. Voor meer informatie en uitgebreide instructies kun je je ook aanmelden voor de periodieke developerstraining. Voor vragen kun je terecht bij info@snomed.nl, Github of het forum van SNOMED International.

LIR

Als gevolg van de COVID-19-crisis is de ingangsdatum van de Europese Verordening MDR met één jaar uitgesteld. En daaruit voortvloeiend op nationaal niveau, ook de voorgenomen aanpassing tot de wettelijke verplichting tot registratie van alle risicoklasse III implantaten. Het LIR FAQ document zal vanuit het Ministerie van VWS worden aangepast.

Hoe wordt de codering gebruikt in het proces voor aanlevering aan het LIR?

Dit is beschreven in deze infographic.

Wat is GMDN?

Global Medical Device Nomenclature (GMDN) is een internationale standaard die wordt gebruikt voor de naamgeving en de definitie van medische hulpmiddelen. Klik hier voor meer informatie.

Is de koppelingstabel een een-op-een mapping?
Ja, de gekoppelde termen bevatten allebei dezelfde volledige betekenis. Alle klinische relevante GMDN-termen hebben een koppeling naar SNOMED. Niet alle SNOMED-termen (fysieke objecten) hebben echter een koppeling naar GMDN, omdat in SNOMED als hulpmiddel meer dan alleen implantaten zijn opgenomen.

Bevat de koppelingstabel alléén LIR-relevante informatie of bevat de tabel ook andere (niet-LIR-relevante) mappings tussen SNOMED en GMDN?
In de koppelingstabel die apart van de Nederlandse editie gepubliceerd wordt, staan alle koppelingen van GMDN – SNOMED. Dus ook GMDN-codes die geen betrekking hebben op de inclusielijst, kunnen met de koppelingstabel naar SNOMED worden omgezet. Deze wordt door GMDN en SNOMED International beheerd.

Uit welk veld kan ik de GMDN-code downloaden bij GS1 datasource healthcare?
De GMDN-code kun je downloaden van het tabblad NL-HC in het bestand van GS1 datasource healthcare. Dan gaat de vertaling van veld: 1.001 GS1-artikelcode (GTIN) naar 2.037 Aanvullende classificatiesysteem code = 35 (GMDN) en 2.037-1 Aanvullende classificatiesysteem = GMDN-code.

Wat is het gevolg als een implantaat inactief is geworden in de referentielijst?
Als een concept inactief is in de referentielijst (active = 0), dan hoeft dat  concept niet meer te worden aangeboden aan het LIR. De ingangsdatum is de datum van de release waarin het concept inactief is geworden. Dit staat los van het feit of het concept zelf inactief is of niet. Een veelvoorkomende reden om een concept in een referentieset inactief te maken, is omdat het concept inactief in SNOMED of GMDN is geworden. Het is dus van belang om bij elke release te kijken of er iets in de referentielijst gewijzigd is. Dit kun je in de Delta zien. Er kan ook een concept zijn toegevoegd aan de lijst, omdat bijvoorbeeld een hulpmiddel is toegevoegd aan SNOMED die ook relevant is voor de inclusielijst. In het snapshot van de Nederlandse editie staat dan de waarheid van de betreffende release.

Staan er in de referentielijst met termen die aangeleverd moeten worden aan het LIR alleen termen die gekoppeld zijn aan GMDN?
Nee, in de lijst staan alle SNOMED termen die betrekking hebben op de inclusielijst, dus ook de termen die geen koppeling hebben met GMDN. Deze termen zijn vaak specifieker dan de termen met een koppeling met GMDN.

Waar vind ik de tandheelkundige implantaten in de referentieset van de inclusielijst?
De tandheelkundige implantaten zijn voorlopig uitgesloten van de inclusielijst en hoeven dus niet te worden aangeleverd aan het LIR.

Ik heb een GMDN-code binnen gekregen die niet gemapt is aan een SNOMED-code in de mappingstabel, wat moet ik nu doen?
We hebben inderdaad geconstateerd dat de mappingstabel niet volledig is. Daarom willen we je vragen om alle GMDN-codes zonder mapping, die relevant zijn voor de inclusielijst, aan ons door te geven via mailadres info@snomed.nl.

Ik heb een SNOMED-code die volgens ons relevant is voor de inclusielijst, maar deze staat niet op de SNOMED-referentielijst, wat moet ik nu doen?
In de release van maart 2020 is deze referentielijst flink aangevuld met behulp van de hiërarchie van SNOMED. Mocht u onverhoopt toch nog een SNOMED-code tegenkomen die niet in de referentielijst staat maar er wel in hoort, dan kunt u dit aan ons doorgeven via info@snomed.nl.

Ik heb een SNOMED-code die mogelijk niet relevant is voor de inclusielijst, maar wel op de SNOMED-referentielijst staat. Wat moet ik nu doen?
Wij zijn inhoudelijk niet verantwoordelijk voor deze lijst en kunnen dan ook niet beoordelen of een implantaat niet op de inclusielijst thuishoort. Meer informatie over de inhoud van de inclusielijst is te vinden op deze pagina.

Vanaf mei 2022 gaat de wet wijzigen en daarmee ook de inhoud van de inclusielijst. Wat is het gevolg voor de mappingstabel en referentielijst in SNOMED?
Wij zijn in overleg met de LIR en VWS over de vervolgstappen naar aanleiding van deze wijziging. Zodra er meer bekend is laten wij dit weten. De mappingstabel blijft in ieder geval in de huidige vorm bestaan, omdat deze niet alleen betrekking heeft op codes uit de inclusielijst.

Wordt de inclusielijst voor de LIR (ooit) uitgebreid met schroeven, pennen en dergelijke?
Nee, deze worden conform de Europese Verordening uitgesloten.