Veelgestelde vragen

SNOMED CT vergemakkelijkt de digitale communicatie tussen zorgprofessionals en -systemen. Wat is SNOMED precies en wat kunt u ermee doen? Hieronder de antwoorden op de veelgestelde vragen over SNOMED.

Onder welke categorie valt uw vraag?

Algemeen

Beheer

Zorginhoudelijk

Zorgverlener / gebruiker

Technisch

LIR

Meer informatie over het implementeren van SNOMED vindt u ook via dit discussieforum.

 

Algemeen

Wat is SNOMED?
SNOMED CT is een internationaal, medisch terminologiestelsel en bevat een grote verzameling medische begrippen (ca. 350.000) en hun synoniemen. De termen worden in de directe patiëntenzorg gebruikt voor de vastlegging van klachten, symptomen, omstandigheden, ziekteprocessen, interventies, diagnoses, resultaten en besluitvorming.
Gegevens die met SNOMED zijn vastgelegd, zijn uitermate geschikt voor overdracht en hergebruik. Doordat in SNOMED veel termen onderling aan elkaar zijn gerelateerd, leent SNOMED zich ook voor innovatieve producten zoals Clinical Decision Support en kunstmatige intelligentie.

Waar staat de CT voor in SNOMED CT?
CT staat voor Clinical Terms (Klinische termen). Omdat SNOMED tegenwoordig ook veel verpleegkundige en patiëntvriendelijke termen bevat, gebruiken we de toevoeging CT steeds minder en spreken we over SNOMED.

Waarom is SNOMED nodig?
SNOMED is nodig om medische (zorg)termen eenduidig en eenmalig te kunnen vastleggen en te kunnen hergebruiken in onder meer overdrachten en analyses. SNOMED is een middel om tot Eenheid van Taal te komen.

Wat heeft de patiënt aan SNOMED?
De zorg wordt steeds meer in een netwerk georganiseerd. Ook patiënten worden betrokken bij netwerkzorg, bijvoorbeeld via de Persoonlijke Gezondheids Omgevingen (PGO’s), zoals MedMij. Het is van belang dat de patiënt de informatie begrijpt die in zijn of haar dossier staat. Om ervoor te zorgen dat zorgverleners in hun medische taal kunnen blijven werken en dat patiënten deze informatie kunnen begrijpen, worden de medische termen gekoppeld aan patiëntvriendelijke termen. Op deze manier kunnen patiënten direct lezen en beter begrijpen wat zorgverleners in het dossier vastleggen.

Beheer

Wie is verantwoordelijk voor SNOMED?
In Nederland is het SNOMED National Release Center (NRC) verantwoordelijk voor SNOMED. Het NRC is bij het Terminologiecentrum van Nictiz ondergebracht.
SNOMED International is de eigenaar van SNOMED. SNOMED International is een lidstatenorganisatie waarvan Nederland een van de oprichters is. Op dit moment zijn 39 landen lid van SNOMED International.

Wie bepaalt welke termen in SNOMED komen?
SNOMED bevat de vaktaal van de zorgverleners uit alle zorgdomeinen. De zorgverleners bepalen welke termen in SNOMED komen. Als zorgverleners een aanvraag doen om een wijziging door te voeren in SNOMED, worden deze wijzigingen door terminologie-experts bij het SNOMED National Release Center bij Nictiz verwerkt. Het komt daarbij geregeld voor dat de door Nederlandse zorgverleners aangedragen vaktaal wordt verwerkt in de internationale versie. Op deze manier werken de lidstaten constant aan verbetering en verdieping van SNOMED.

In welke talen is SNOMED beschikbaar?
SNOMED bevat in totaal 350.000 termen en is standaard in het Engels en in het Spaans beschikbaar. Een groot aantal landen is bezig om SNOMED te vertalen naar hun eigen taal.
Medio 2019 zijn 150.000 termen in het Nederlands beschikbaar (diagnoses, verrichtingen, anatomie en allergieën). Op dit moment loopt een SNOMED vertaalprogramma waardoor begin 2021 het voor Nederland relevante deel van SNOMED in Nederlands beschikbaar is (250.000 termen).

Geeft Nictiz cursussen, eLearning of informatiebijeenkomsten om bekend te raken met het Zorg-ICT-veld?
Nictiz biedt diverse mogelijkheden om bekend te raken met het zorg-ict-veld. Zo biedt Nictiz namens SNOMED International gratis online cursussen en trainingsmateriaal aan om bekend te raken met het terminologiestelsel SNOMED CT. Bekijk hier een overzicht van de online cursussen die u kunt volgen.

Daarnaast organiseert Nictiz introductiecursussen voor iedereen die meer over SNOMED te weten wil komen. Ook organiseert Nictiz workshops speciaal voor ontwikkelaars om in een dag bekend te worden met de verschillende manieren waarop SNOMED CT in software kan worden geïmplementeerd , voor uiteenlopende toepassingen.

 

Zorginhoudelijk

Wat hebben zorginstellingen aan SNOMED?
Als zorgverleners bij hun verslaglegging gebruikmaken van SNOMED levert dat waarde(n)volle en dus herbruikbare data op. Allereerst voor overdrachten. Maar de op SNOMED gebaseerde data zijn ook te gebruiken om kwaliteitsindicatoren en -registers te vullen en data die nodig zijn voor verplichte statistieken, zoals de ICD-10 en LBZ (landelijke basisregistratie ziekenhuiszorg).

 

Zorgverlener / gebruiker

Wat heeft de zorgverlener aan SNOMED?
Zorgverleners kunnen door SNOMED, op het gewenste detailniveau, gestructureerd medische informatie vastleggen in de eigen vaktaal. Eenmaal vastgelegd met SNOMED, zijn de gegevens te gebruiken bij een overdracht binnen de eigen (zorg)instelling en tussen andere (zorg)instellingen. Denk hierbij aan een verwijzing naar de derde lijn. Ook is de op SNOMED gebaseerde data te gebruiken om patiëntportalen te vullen. Niet alleen met medische termen, maar ook met patiëntvriendelijke termen. Daarbij maken de met SNOMED vastgelegde gegevens de introductie van datagedreven innovaties succesvoller, zoals beslissingsondersteuning en kunstmatige intelligentie.

Wat merkt de zorgverlener van SNOMED?
Een zorgverlener merkt er over het algemeen weinig van dat er achter de schermen SNOMED wordt gebruikt. De lijst met diagnoses zal immers niet veranderen. Op de achtergrond zijn diagnoses echter gekoppeld aan een SNOMED-code. Het is dan mogelijk om bijvoorbeeld ‘pneumonie’ in de patiëntenportaal als ‘longontsteking’ te tonen. Of bij klinisch onderzoek is het vrij simpel om een cohort van patiënten te selecteren die een vorm van ‘pneumonie’ hebben gehad.

Wat is ervoor nodig om goed met SNOMED te kunnen werken?
Dat hangt sterk van het doel af.

Het vastleggen van medische informatie: Hiervoor is het belangrijk dat een EPD/ECF/PGO leverancier SNOMED goed in het systeem heeft geïmplementeerd en daar met een slim gebruikersinterface gebruik van maakt.
Het hergebruiken van informatie en analyses doen: Als gezondheidsgegevens zijn vastgelegd met SNOMED, dan zijn diverse tools te gebruken om die data te analyseren.

Wat kost SNOMED?
Omdat Nederland lid is van SNOMED International is een SNOMED-licentie gratis.

Kan ik SNOMED zelf vertalen?
Het is niet mogelijk om SNOMED zelf te vertalen. Het NRC is verantwoordelijk voor SNOMED in Nederland en neemt de leiding in de vertalingen. Op dit moment zijn veel belangrijke termen al vertaald of worden nog vertaald. Het NRC raadt het dan ook sterk af om zelf termen te gaan vertalen. Enerzijds omdat dit tegen de regels van SNOMED International is en anderzijds omdat vertaalfouten tot serieuze problemen in het medisch terminologiestelsel kunnen leiden.

Technisch

Hoe vind ik voor een concept de patiëntvriendelijke term in SNOMED? En hoe de term voor de zorgverlener?
Het antwoord voor zorgverleners:
De SNOMED-browser geeft u de mogelijkheid om voor iedere medische term een patiëntvriendelijke variant terug te vinden. Deze patiëntvriendelijke term herkent u in de browser aan het groene pion onder de volledige benaming van de medische term. De medische term die door zorgverleners gebruikt wordt, herkent u aan de blauwe aesculaap.

Het antwoord voor informatieanalisten:
SNOMED gebruikt zogeheten language reference sets oftewel taalrefentiesets om aan te geven welke beschrijving het meest geschikt is voor een bepaald taalgebied (de preferred term oftewel voorkeursterm), en welke beschrijvingen acceptabele (acceptable) synoniemen zijn. De Nederlandse editie bevat de volgende taalreferentiesets:
• 31000146106 |Netherlands Dutch language reference set (foundation metadata concept)| definieert welke beschrijvingen geschikt zijn voor Nederlandse zorgverleners
• 15551000146102 |Patient-friendly Dutch language reference set (foundation metadata concept)| definieert welke beschrijvingen geschikt zijn voor Nederlandse patiënten
• 900000000000508004 |Great Britain English language reference set (foundation metadata concept)| definieert de beschrijvingen voor Britten.
• 900000000000509007 |United States of America English language reference set (foundation metadata concept)| definieert de beschrijvingen voor Amerikanen.
Om een concept aan een patiënt te tonen, neemt u de beschrijving die als preferred is aangemerkt in de Patient-friendly Dutch language reference set; om te tonen aan een zorgverlener, neemt u de beschrijving die als preferred is aangemerkt in de Netherlands Dutch language reference set. Op https://www.nictiz.nl/standaardisatie/terminologiecentrum/referentielijsten/inbouwen-snomed-referentieset/ staat beschreven hoe u deze termen kunt vinden, onder het kopje ‘Taalreferentiesets’.

Om volledig gebruik te kunnen maken van de polyhiërarchie, referentiesets en conceptdefinities in SNOMED bevelen wij aan om de Snowstorm terminology server te installeren. Instructies voor het gebruik van Snowstorm kunt u vinden op:

Voor meer informatie en uitgebreide instructies voor het gebruik van Snowstorm kunt u zich aanmelden voor de periodieke developerstraining.

Voor vragen kunt u terecht bij info@snomed.nl, op Github of het forum van IHTSDO.

 

Hoe importeer ik een mapping uit SNOMED?
SNOMED maakt onderscheid tussen verschillende soorten mappings: equivalente, complexe en uitgebreide mappings. Het verschil tussen deze soorten mappings, waar u ze kunt vinden en hoe u deze mappings kunt importeren kunt u lezen via deze link.

LIR

Is de mappingstabel een een-op-een mapping?
Ja, de gemapte concepten bevatten allebei dezelfde volledige betekenis. Alle GMDN-termen hebben een koppeling naar SNOMED. Echter, niet alle SNOMED-concepten hebben een koppeling naar GMDN.

Bevat de mappingstabel alléén LIR-relevante informatie of bevat de tabel ook andere (niet-relevante) mappings tussen SNOMED en GMDN?
In de mappingslijst die apart van de Nederlandse editie gepubliceerd wordt, staan alle mappings van GMDN – SNOMED. Dus alle GMDN-codes, ook degene die geen betrekking hebben op de inclusielijst, kunnen met de mappingstabel naar SNOMED worden omgezet. In de referentielijst in de Nederlandse editie (refsetID 52801000146101) staan alleen SNOMED-concepten die betrekking hebben op de inclusielijst.

Uit welk veld kan ik de GMDN-code downloaden bij GS1 datasource healthcare?
De GMDN-code kunt u downloaden van het tabblad ‘NL-HC’ in het bestand van GS1 datasource healthcare. Dan gaat de vertaling van veld: 1.001 ‘GS1-artikelcode (GTIN)’ naar 2.037 ‘Aanvullende classificatiesysteem code’ = 35 (GMDN) en 2.037-1 ‘Aanvullende classificatiesysteem’ = GMDN-code.

Wat is het gevolg als een implantaat inactief is geworden in de referentielijst?
Als een concept inactief is in de mappinglijst (active = 0), dan hoeft dat een concept niet meer aangeboden te worden aan het LIR. De ingangsdatum is de datum van de release waarin het concept inactief is geworden. Dit staat los van het feit of het concept zelf inactief is of niet. Een veelvoorkomende reden om een concept in een referentieset inactief te maken is omdat het concept inactief in SNOMED of GMDN is geworden. Het is dus van belang om bij elke release te kijken of er iets in de refset gewijzigd is, dit kunt u in de Delta zien. Er kan ook een mapping zijn toegevoegd aan de mappingstabel, omdat bijvoorbeeld een hulpmiddel is toegevoegd aan de GMDN. In de snapshot van de Nederlandse editie staat dan de waarheid van de betreffende release.

Ik mis de tandheelkundige implantaten in de referentieset van de inclusielijst?
De tandheelkundige implantaten zijn voorlopig uitgesloten van de inclusielijst en hoeven dus niet te worden aangeleverd aan het LIR.