Zib-centrum

Zibs en informatiestandaarden

Zorginformatiebouwstenen (zibs) zijn de generieke bouwblokken waarmee het mogelijk is om een zorgsituatie (use case) specifieke informatiestandaard op te bouwen. Een informatiestandaard is dus een specifiek bouwwerk bestaande uit zibs (waar mogelijk voor generieke concepten) en andere gegevenselementen (voor zorgsituatie-specifieke concepten). Het Zib-centrum ondersteunt partijen bij het ontwikkelen van informatiestandaarden op basis van de zibs.

Een informatiestandaard is een verzameling afspraken die er voor moet zorgen dat de zorginformatie met de juiste kwaliteit kan worden vastgelegd, opgevraagd, gedeeld, uitgewisseld en overgedragen. Hierbij richt de informatiestandaard zich op een bepaalde zorgsituatie (use case) zoals de verpleegkundige overdracht of het medicatieproces.

Het ontwikkelen van een informatiestandaard op basis van de zibs begint altijd bij het definiëren van de informatiestandaard dataset c.q. gegevensset op hoofdlijnen: welke gegevens zijn in deze use case nodig? Hieronder een voorbeeld van de verpleegkundige overdracht, waarbij de gegevensset wordt opgedeeld in verschillende secties met elk eigen onderwerpen.

Vervolgens worden waar mogelijk zibs ingevoegd waar deze de gevraagde onderwerpen dekken. Denk aan NAW-gegevens die in de zib Patiënt voorkomen, of Verzekeraar gegevens die in de zib Betaler aangeduid zijn. Voor het voorbeeld van de verpleegkundige overdracht leidt dit tot:

Het is hierbij mogelijk dat er bepaalde (deel)onderwerpen nodig zijn die niet voorkomen in de zibs. Ook kunnen er bepaalde relaties missen tussen de zibs. Dat is mogelijk omdat de zibs bedoeld zijn voor zorgbreed gebruik, terwijl de informatiestandaard specifiek gericht is op een bepaalde (groep van) zorgsituatie(s). Het is daarom mogelijk dat er zorgsituatie-specifieke gegevens of relaties gedefinieerd moeten worden die niet zorgbreed en herbruikbaar genoeg zijn om tot een zib te komen.

Oftewel, een informatiestandaard bestaat uit:

  • Relevante zorginformatiebouwstenen (zibs) voor zorgbreed herbruikbare concepten
  • Niet-zib gedekte gegevenselementen voor informatiestandaard-specifieke concepten, waarbij drie soorten extensies mogelijk zijn:
    1. extra element binnen een bestaand zib concept
    2. extra relaties tussen de bestaande zibs
    3. extra element buiten de bestaande zibs

Bij het gebruik van een bestaande zib in een informatiestandaard is het mogelijk om het voorkomen van gegevenselementen strikter te maken: zo kan je optionele gegevenselementen verplicht maken, of de vulling van de zib beperken tot alleen de ‘laatst bekende meting’. Dit zijn criteria die afhankelijk zijn van de gekozen zorgsituatie(s).

In het overzicht van het gebruik van zibs in informatiestandaarden is aangegeven welke zibs in welke informatiestandaard gebruikt is. Ook zijn hier downloads (in PDF, XLSX en XMI format) van de geselecteerde zibs per informatiestandaard te vinden.