Sturing op samenhang: van afspraken naar toepassen
Peter den Hollander
“Ik werk als orthopedisch chirurg en ben daarnaast betrokken bij landelijke ontwikkelingen rondom gegevensuitwisseling. In de praktijk zie ik dagelijks hoeveel tijd het kost om informatie bij elkaar te krijgen, terwijl die informatie er vaak al is.” Voor zorgverleners is het doel helder: je wilt kunnen beschikken over de juiste gegevens op het moment dat je ze nodig hebt. Niet zoeken, niet overtypen, maar direct kunnen gebruiken.
Van gegevensuitwisseling naar databeschikbaarheid
Die behoefte is groot. “Het gaat niet zozeer om gegevensuitwisseling,” zegt Den Hollander. “We willen vooral dat we beschikken over de data die over de patiënt bekend is.” Dat maakt het verschil. Minder registratielast, minder dubbel werk en meer tijd voor zorg. Tegelijkertijd merkt hij dat die stap in de praktijk nog niet vanzelf wordt gezet. Gegevens zijn er vaak wel, maar komen nog niet samen in een bruikbaar geheel.
De techniek en de praktijk
Volgens Den Hollander is technisch al veel mogelijk. Gegevens kunnen steeds beter worden gedeeld. “Maar in systemen komt informatie wel binnen, alleen wordt het nog niet altijd in samenhang gepresenteerd met wat er al staat.” Voor zorgverleners betekent dat extra werk. Informatie moet nog vaak handmatig worden verzameld, gecontroleerd en gecombineerd. Functionaliteiten zoals het samenbrengen van interne en externe data zijn nog niet vanzelfsprekend. De uitdaging zit daarmee niet alleen in techniek, maar juist in toepassing en gebruiksgemak.
Bouwstenen zijn er, gebruik kan beter
Tegelijkertijd ligt er al een stevige basis. Er zijn standaarden en zorginformatiebouwstenen om gegevens eenduidig vast te leggen en uit te wisselen. “De bouwblokken zijn er,” zegt Den Hollander. “Maar we moeten ze wel echt gaan gebruiken.” In de praktijk vraagt dat nog om verdere ontwikkeling. Zorgverleners worden nog niet altijd optimaal ondersteund om informatie gestructureerd vast te leggen. Ook de eenheid van taal is nog niet overal doorgevoerd, waardoor hergebruik van data lastig blijft.
AI en ongestructureerde data
Nieuwe technologieën zoals AI maken het vraagstuk niet eenvoudiger. Ze bieden kansen, maar zorgen er nu ook voor dat de hoeveelheid ongestructureerde data groeit.
“Zolang daar nog geen gestructureerde informatie uitkomt, wordt het probleem groter,” zegt Den Hollander. Dat onderstreept het belang van duidelijke keuzes in hoe data wordt vastgelegd en gebruikt.
Samenwerken in de praktijk
Goede gegevensuitwisseling ontstaat alleen als partijen samenwerken. “Dat zie je gelukkig steeds meer gebeuren,” zegt Den Hollander. Hij verwijst naar landelijke werkgroepen en gezamenlijke sessies waarin zorgverleners, leveranciers en andere partijen samen optrekken. In dat speelveld ziet hij ook een rol voor Nictiz. “Zeker, dat merk ik ook,” zegt hij. Nictiz brengt partijen bij elkaar en werkt aan afspraken en standaarden die samenwerking mogelijk maken.
Van plannen naar toepassen
Die samenwerking levert resultaten op. In gezamenlijke werksessies, zoals designathons, zijn knelpunten en oplossingen al uitgebreid verkend. Tegelijkertijd ligt daar volgens Den Hollander ook de volgende stap. “De uitwerking ligt er vaak al. De uitdaging zit in het daadwerkelijk toepassen.” Dat vraagt om regie. Er zijn veel betrokken partijen, maar het is niet altijd duidelijk wie het voortouw neemt. “Eén iemand moet de regie pakken,” zegt hij. “Anders blijft iedereen naar elkaar kijken.” Waar die regie precies moet liggen, is nog onderwerp van gesprek. Wel is duidelijk dat heldere afspraken over rollen en verantwoordelijkheden nodig zijn om verder te komen.
Van tussenstap naar samenhang
In de praktijk ontstaan oplossingen die helpen om informatie beter toegankelijk te maken, zoals regionale inzageplatforms. Die maken data beter vindbaar, maar vormen nog een tussenstap.
Zorgverleners moeten daarin vaak nog zelf zoeken naar informatie, terwijl de behoefte ligt bij gegevens die al samenkomen en direct bruikbaar zijn. De richting is daarmee duidelijk. Van losse informatie naar samenhang. Van zoeken naar direct kunnen gebruiken.
Samen verder bouwen
De bouwstenen zijn er en de bereidheid om samen te werken groeit. De volgende stap is om die elementen met elkaar te verbinden en daadwerkelijk toe te passen in de praktijk. Dat vraagt om samenwerking, duidelijke keuzes en regie. Pas als afspraken, systemen en werkwijzen goed op elkaar aansluiten, wordt informatie echt bruikbaar. Voor zorgverleners, en uiteindelijk voor de patiënt.